Ağız Kuruluğu Ağız Kuruluğu Yetersiz tükürük salgısı nedeniyle ağızda meydana gelen kuruluk halidir. Ağız kuruluğu (xerostomia); oral bölgenin ekolojik dengesinin bozulmasına ve buna bağlı diş/dişeti hastalıklarının ortaya çıkmasına neden olur. Ağız kuruluğu problemi yaşayan kişi, yeme/içme sırasında tat alma bozukluğu yaşar ve bu durum, kişinin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkiler. Ağız kuruluğu probleminin oluşumuna, tükürük bezinin “hipofonksiyonu”nun yani normalden daha az kapasite ile çalışmasının sebep olduğu; son 20 yılda yapılan birçok araştırmayla kanıtlanmıştır. Ağız ve genel sağlığın devamlılığı için tükürük miktarının normal seviyede olması önemli bir faktördür. Ancak çeşitli sistemik hastalıklar ve kullanılan ilaçlar, tükürük miktarını etkilemektedir. Yaş farklılıklarının, salgılanan tükürük miktarına önemli bir etkisi yoktur. Yaşlanmayla birlikte salgılanan tükürük miktarının azalmasının sebebi, genellikle kullanılan ilaçlardır. Diş çürükleri, dişeti hastalıkları, ağız içi mantar ve virüs enfeksiyonları; ağız kuruluğunun sebep olduğu başlıca şikayetler arasında yer almaktadır. Ağız Kuruluğunun Nedenleri • Kullanılan İlaçlar: Depresyon ilaçları (antidepresanlar), alerji ilaçları (antihistaminikler, diüretikler), kalp ilaçları (kardiyovasküler ilaçlar), ağrı kesiciler (analjezikler), yatıştırıcı ilaçlar (sedatifler) ve tansiyon ilaçları (antihipertansifler) vb. reçete edilebilen 400’ün üzerinde ilaç; ağız kuruluğuna sebep olabilir. • Sistemik Hastalıklar: Şeker hastalığı (diabet), parkinson hastalığı, sjögren sendromu, HIV/aids gibi hastalıklar ağız kuruluğuna sebep olabilir. • Kanser Tedavileri: Radyasyon tedavisi ve kemoterapi, ağız kuruluğuna sebep olabilir. • Alkol/sigara kullanımı ve ağızdan soluma, ağız kuruluğuna sebep olabilir. Ağız Kuruluğu ile Ortaya Çıkan Diş ve Dişeti Hastalıklarının Tedavisi • Dişler, florlu veya ağız kuruluğu için üretilen özel bir diş macunu ile fırçalanmalı. • Dişlerin arası, diş ipi ve arayüz fırçaları ile temizlenmeli. • Diş yüzeylerine, günlük flor uygulamaları yapılmalı. • Ağız düzenli olarak florlu ağız gargaraları ve %0.12 klorhexidin glukonat gargara ile çalkalanmalı. • Diş dolgusu yaptırırken flor serbestleyen dolgu maddeleri ve amalgam (yani civalı dolgular) tercih edilmelidir. Çürük gelişimi kontrol altına alındıktan sonra kuron vs. protez uygulamaları yapılabilir. Ağız kuruluğu ile ortaya çıkan diş ve dişeti şikayetlerini en aza indirmek amacıyla uygulanabilecek en basit önlemler arasında; • Geceleri, hava nemlendiricilerinin kullanılması, • Sakız, tatlandırıcılı sert şekerler gibi tükürük salgısını artırıcı gıdaların tüketilmesi, • Sık sık su yudumlamak, • Su bazlı dudak nemlendiricileri kullanmak yer almaktadır. Bazı durumlarda hastalara, yapay tükürük sprey ve jelleri (ağız nemlendiricileri) ile ağız ortamını nemlendirmeleri önerilebilir. Ancak bu tür uygulamaların etki süresi sınırlı olması sebebiyle konuşma öncesi ve gece yatmadan önce kullanılması tavsiye edilir. Mutlaka Dikkat Edin! • Sodyum lauryl sülfat içeren diş macunları, • Alkol içeren ağız gargaraları, • Şekerli yapışkan gıdalar/şeker ve şekerli sakızlar, • Baharatlı/asitli gıdalar, • Alkol ve karbonatlı içkiler, • Kafeinli içecekler, • Tütün kullanımı, • Tarçın/limon aromalı sakız ve şekerler, ağız kuruluğu semptomlarını artırır. Dr. Dt. Ezel Yıldız Elmas